Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu tại thảo luận tổ sáng 10/4

Khủng hoảng năng lượng lớn nhất nhiều thập kỷ qua

Sáng 10/4, thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hải Phòng, chia sẻ, những diễn biến từ cuộc xung đột liên quan đến Iran đã tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất kể từ năm 1970 nay, có tác động lan rộng trên phạm vi toàn cầu, nhất là nguồn cung xăng dầu.

Cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng tới hơn 20% nguồn năng lượng thế giới liên quan đến dầu khí, đồng thời tác động khoảng 25% đến phân bón và các sản phẩm hóa dầu. Điều này gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo nhiều hệ lụy đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Đối với Việt Nam, mức độ ảnh hưởng được đánh giá là lớn hơn do nhu cầu tiêu thụ xăng dầu ngày càng tăng. Năm 2025, tổng nhu cầu đạt khoảng 26,2 triệu m3 tấn và dự báo năm 2026 sẽ vượt hơn 28 triệu m3 tấn.

Bình quân mỗi tháng, nhu cầu tiêu thụ khoảng 2,35 triệu m3 tấn. Hiện trong nước mới chủ động được khoảng 70% nguồn cung từ hai nhà máy lọc dầu, trong đó Nhà máy lọc dầu Dung Quất chiếm hơn 30% và Nghi Sơn khoảng 40%. Khoảng 30% còn lại phải nhập khẩu từ khu vực ASEAN. Dù vậy, ông Hùng cho biết dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông tối thiểu đều rất khó khăn.

3 trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng

Trước tình hình đó, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt với mục tiêu ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. 3 trụ cột chính được xác định gồm: bảo đảm đủ nguồn cung, tổ chức cung ứng để khi khủng hoảng không đứt gãy và duy trì khả năng tiếp cận của người dân, doanh nghiệp.

Các kịch bản ứng phó cũng được xây dựng theo thời gian diễn biến xung đột, trong đó kịch bản cơ sở là khi chiến tranh kết thúc trong 4 tuần, kịch bản "4 tuần cộng 2" và kịch bản dự phòng khi chiến tranh xảy ra nhiều hơn 4 tuần. Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, diễn biến đang theo kịch bản thứ hai và Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp.

Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm nhằm ứng phó với khủng hoảng.

Về cơ chế chính sách, một tổ công tác về an ninh năng lượng đã được thành lập; đồng thời ban hành các nghị quyết quan trọng liên quan đến điều hành và thuế xăng dầu, cho phép áp dụng những cơ chế linh hoạt khi cần thiết.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự họp tổ, cùng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Phòng và đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội sáng 10/4

Về nguồn cung, hai nhà máy lọc dầu trong nước được yêu cầu duy trì và nâng cao công suất. Song song đó, việc phục hồi sản xuất ethanol và đa dạng hóa nguồn cung cũng được đẩy mạnh. Các nhà máy ethanol đã vận hành tối đa, góp phần nâng khả năng tự chủ nếu triển khai xăng E10 trên toàn quốc.

Ở khâu phân phối, hệ thống gồm 26 đầu mối, 245 thương nhân phân phối và hơn 17.200 cửa hàng bán lẻ được kiểm soát chặt chẽ nhằm ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ và đảm bảo không xảy ra đứt gãy nguồn cung.

Về giá cả, Nhà nước đã sử dụng khoảng 5.600 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn cùng các công cụ thuế để giữ ổn định giá bán lẻ. Đồng thời, các giải pháp tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện cũng được thúc đẩy.

Nguồn cung ổn định, giá trong nước thấp hơn khu vực

Nhờ các giải pháp đồng bộ, đến nay Việt Nam đã nâng mức dự trữ xăng dầu từ 15 ngày lên khoảng 26 ngày, qua đó củng cố đáng kể khả năng ứng phó với biến động thị trường.

Giá xăng dầu trong nước hiện được duy trì ở mức thấp hơn bình quân thế giới, khoảng 23.000-24.000 đồng/lít so với mức trung bình toàn cầu khoảng 1,3 USD/lít. Đồng thời, giá trong nước cũng thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực như Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan hay Philippines.

Về chiến lược dài hạn, Bộ Công Thương cho biết tổng nhu cầu năng lượng sơ cấp của Việt Nam hiện tương đương 43,9%. Mục tiêu đến năm 2030 là giảm tỷ lệ nhập khẩu xuống còn khoảng 30% thông qua việc tối ưu hóa cơ cấu năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng trong các lĩnh vực điện, xăng dầu và khí đốt.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đề nghị Quốc hội tiếp tục ủng hộ các cơ chế điều hành linh hoạt, đặc biệt là việc điều chỉnh thuế, phí và trao quyền chủ động cho Chính phủ trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động nhanh.

Đồng thời, Bộ cũng kiến nghị thông qua các nghị quyết liên quan đến thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng đối với các sản phẩm năng lượng nhằm tăng dư địa điều hành và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian tới.

Tác giả: Hải Yến

Nguồn tin: phunuvietnam.vn