Không khoan nhượng với lừa đảo trực tuyến

Vài tuần trước hạn chót tháng 4/2026 do Chính phủ Campuchia đặt ra để đẩy lùi các ổ nhóm lừa đảo trực tuyến trên toàn quốc, nhà chức trách quốc gia Đông Nam Á đang tiến hành các cuộc truy quét quy mô lớn tại nhiều địa phương.

Mới đây, ngày 14/3, Ủy ban Chống lừa đảo trực tuyến Campuchia thông báo đã đột kích một khu biệt thự tại làng Banteay Timuoy, xã Tuol Pongror, huyện Malai, tỉnh Banteay Meanchey, bắt giữ khoảng 500 người nước ngoài liên quan đến các hoạt động lừa đảo trực tuyến, nhập cảnh trái phép và tuyển dụng lao động bất hợp pháp.

Báo chí quốc tế được mời đến hiện trường vụ đột kích vào một tòa nhà ở Phnom Penh, nghi là trung tâm lừa đảo trực tuyến. Ảnh: KhmerTimes

Trước đó, ngày 10/3, một cuộc đột kích khác được tiến hành tại thủ đô Phnom Penh với sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế. Lực lượng chức năng đã ập vào một điểm nghi là trung tâm lừa đảo trực tuyến và bắt giữ 65 nghi phạm, trong đó có 27 phụ nữ. Các đối tượng bao gồm cả công dân Campuchia và Trung Quốc.

Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy địa điểm này được sử dụng làm nơi điều hành các vụ lừa đảo nhắm vào người nước ngoài thông qua các kịch bản đầu tư giả mạo và lừa đảo tình cảm nhắm vào các nạn nhân trên mạng xã hội. Tang vật thu giữ tại hiện trường cho thấy quy mô hoạt động đáng kể, với gần 100 máy tính, gần 400 điện thoại di động cùng nhiều thiết bị mạng.

Theo số liệu của Khmer Times, trong hơn hai tháng đầu năm 2026 (tính đến giữa tháng 3/2026), lực lượng chức năng Campuchia đã đột kích 65 địa điểm bị nghi là trung tâm lừa đảo trực tuyến. Kết quả là 887 nghi phạm bị bắt giữ, trong đó 556 nghi phạm là công dân nước ngoài đến từ 16 quốc gia khác nhau.

Các nghi phạm lừa đảo trực tuyến được áp giải ra sân bay ở tỉnh Kandal, Campuchia. Ảnh: Tân Hoa xã

Thủ tướng Campuchia Hun Manet gần đây nhiều lần nêu quyết tâm Campuchia không được phép trở thành “thiên đường” cho tội phạm mạng. Trong cuộc phỏng vấn với báo chí quốc tế tháng trước, ông Hun Manet mô tả sự xuất hiện của các trung tâm lừa đảo trực tuyến hoạt động tại Campuchia đã làm tổn hại đến uy tín quốc tế và tác động đến nỗ lực phát triển kinh tế chính thống của Phnom Penh.

“Mạng lưới lừa đảo, mà chúng ta gọi là nền kinh tế ngầm, đang phá hoại nền kinh tế chân chính của chúng ta. Nó đã làm xấu đi hình ảnh của đất nước Campuchia. Đây là lý do tại sao chúng ta cần phải loại bỏ nó”, Thủ tướng Campuchia nhấn mạnh.

Thực tế, các mạng lưới lừa đảo trực tuyến đã phát triển tới “quy mô công nghiệp”. Báo cáo tháng 2/2026 của Văn phòng Liên hợp quốc về Chống ma túy và Tội phạm (UNODC) ước tính doanh thu hàng năm của loại tội phạm này lên tới 64 tỷ USD.

Vẫn theo Khmer Times, nhà chức trách Campuchia bắt đầu chiến dịch toàn quốc truy quét tội phạm lừa đảo trực tuyến từ tháng 6/2025. Theo số liệu từ Ban Thư ký Ủy ban Chống lừa đảo trực tuyến Campuchia, giới chức nước này đã đột kích 2.500 địa điểm, triệt phá 200 đường dây lừa đảo lớn, bắt giữ và trục xuất hơn 30.000 người nước ngoài tình nghi liên quan đến tội phạm mạng. Bên cạnh đó, hơn 200.000 người nước ngoài đã tự nguyện rời Campuchia.

Các hoạt động truy quét cũng giúp giải cứu hàng nghìn nạn nhân bị ép buộc tham gia vào các đường dây tội phạm.

Hoàn thiện khung pháp lý

Song song với các chiến dịch truy quét trên thực địa, Campuchia đang đẩy mạnh hoàn thiện khung pháp lý nhằm siết chặt kiểm soát và xử lý triệt để các hoạt động lừa đảo trực tuyến. Khmer Times hôm nay (16/3) cho biết Chính phủ Campuchia đã thông qua dự thảo luật mới về phòng, chống lừa đảo trực tuyến, trong đó đề xuất áp dụng các hình phạt nghiêm khắc đối với các đối tượng điều hành các đường dây lừa đảo công nghệ cao.

Nhà chức trách Campuchia thu giữ nhiều thiết bị mạng trong một chiến dịch đột kích ở tỉnh Kandal. Ảnh: Bloomberg

Theo dự thảo luật, các vụ lừa đảo trực tuyến được mô tả là “một hình thức gian lận mới được thực hiện thông qua các hệ thống công nghệ hoặc bằng cách sử dụng các hệ thống công nghệ như một phương tiện để thực hiện các hành vi phạm tội”.

“Mục đích của dự thảo luật này là nhằm thiết lập các biện pháp hình sự để tăng cường hiệu quả các nỗ lực chống lại các vụ lừa đảo dựa trên công nghệ, qua đó giúp bảo vệ an ninh trật tự, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống lại các loại tội phạm này”, thông báo của Chính phủ Campuchia nhấn mạnh.

Bộ trưởng Thông tin Campuchia Neth Pheaktra cho biết mục tiêu của dự luật là “loại bỏ các hoạt động lừa đảo trực tuyến khỏi lãnh thổ Campuchia”. “Luật này là công cụ pháp lý quan trọng nhất đối với Campuchia trong việc chống lại các vụ lừa đảo trực tuyến, chống rửa tiền và chứng minh rằng Campuchia không phải là thiên đường hay nơi trú ẩn an toàn cho tội phạm. Campuchia không phải và sẽ không bao giờ là nơi trú ẩn cho tội phạm lừa đảo trực tuyến”, ông phát biểu.

Dự luật gồm 5 chương, 24 điều, được soạn thảo dựa trên các khuôn khổ pháp lý quốc gia và quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), cũng như tham khảo luật pháp của một số quốc gia khác, nhằm đảm bảo việc thực thi hiệu quả theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Dự luật quy định 5 tội danh hình sự mới, bao gồm: lừa đảo trực tuyến; tổ chức hoặc điều hành các trung tâm lừa đảo trực tuyến; tuyển mộ hoặc đào tạo người khác tham gia lừa đảo; thu thập trái phép giấy tờ tùy thân hoặc dữ liệu cá nhân; và các hình thức rửa tiền liên quan.

Đồng thời, văn bản này đưa ra nhiều thủ tục tố tụng đặc biệt, như quy định về thời hạn tạm giam, phong tỏa và tịch thu tài sản, đình chỉ hoạt động, miễn trừ hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp, cũng như tăng cường hợp tác quốc tế trong điều tra và xử lý tội phạm.

Theo dự thảo, những kẻ cầm đầu các trung tâm lừa đảo trực tuyến có thể đối mặt mức án từ 5–10 năm tù cùng khoản phạt tối đa 1 tỷ riel (khoảng 246.000 USD). Trong trường hợp các hoạt động này liên quan đến bạo lực, tra tấn, giam giữ, buôn người hoặc cưỡng bức lao động, mức án có thể tăng lên 10 đến 20 năm tù.

Đối với các “ông trùm” lừa đảo, nếu hành vi phạm tội dẫn đến hậu quả chết người, mức án có thể từ 15–30 năm tù hoặc tù chung thân. Đối với các đối tượng tham gia ở cấp thấp trong các tổ chức tội phạm có tổ chức, hành vi lừa đảo trực tuyến gây thiệt hại cho nhiều nạn nhân cũng có thể bị xử phạt từ 5–10 năm tù.

Hồi đầu tuần, Thủ tướng Hun Manet cũng cho biết Chính phủ Campuchia đang soạn thảo các quy định nhằm mở rộng phạm vi trách nhiệm pháp lý, đảm bảo rằng những người tạo điều kiện cho các ổ nhóm tội phạm phải chịu hậu quả.

Theo đó, chủ sở hữu bất động sản, chủ nhà và người tuyển dụng sẽ phải chịu trách nhiệm về các hoạt động tội phạm xảy ra trên cơ sở của họ hoặc thông qua dịch vụ mà họ cung cấp. “Đừng nói rằng ‘Tôi cho thuê nhà và tôi không biết gì cả’”, ông Hun Manet cảnh báo.

Bên cạnh việc hoàn thiện pháp luật, Campuchia cũng siết chặt quản lý hạ tầng viễn thông. Bộ trưởng Bưu chính và Viễn thông Chea Vandeth cho biết nước này có kế hoạch loại bỏ toàn bộ các thẻ SIM đăng ký không có giấy tờ tùy thân hợp lệ vào tháng 8, đồng thời cảnh báo các nhà mạng bán SIM mà không xác minh danh tính người dùng có thể phải đối mặt với mức phạt 5.000 USD.

Tác giả: Phùng Nguyễn

Nguồn tin: Báo Công an nhân dân