REE: Chuyển giao thế hệ sau 30 năm dấu ấn của bà Mai Thanh

Công ty cổ phần Cơ điện lạnh REE (REE) vừa công bố kế hoạch chuyển giao nhân sự cấp cao khi bà Nguyễn Thị Mai Thanh sẽ rời vị trí Chủ tịch HĐQT từ tháng 7/2026. Người dự kiến thay thế vị trí này là đại diện của nhóm cổ đông ngoại.

Tuy nhiên, điểm trọng tâm trong lần thay đổi này thực chất nằm ở vị trí điều hành. Theo đó, ông Nguyễn Ngọc Thái Bình – Phó Tổng Giám đốc kiêm thành viên HĐQT, đồng thời là con trai bà Mai Thanh sẽ được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật của REE từ tháng 7/2026.

Ông Nguyễn Ngọc Thái Bình- con trai bà Nguyễn Thị Mai Thanh

Việc bà Mai Thanh rời HĐQT cũng diễn ra trong bối cảnh bà và ông Nguyễn Ngọc Thái Bình thuộc nhóm “người có liên quan” theo quy định quản trị công ty đại chúng.

Bà Nguyễn Thị Mai Thanh là kỹ sư ngành điện lạnh, tốt nghiệp Đại học Kỹ thuật Karl-Marx-Stadt (Đức). Trước khi bước vào con đường kinh doanh, bà từng là dược sĩ, tham gia khóa đào tạo dược tại Sư đoàn 9 và phục vụ trong ngành quân y suốt 5 năm trước khi xuất ngũ và sang Đức du học.

Sau khi trở về Việt Nam năm 1982, bà đảm nhiệm vị trí Phó Giám đốc Xí nghiệp Cơ điện lạnh. Đến năm 1987, bà được bổ nhiệm làm Giám đốc xí nghiệp và tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo cao nhất kể từ khi REE cổ phần hóa vào năm 1993.

Chiếc ghế Chủ tịch HĐQT chỉ rời bà Mai Thanh trong khoảng thời gian ngắn, khoảng 5 tháng từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2025, trước khi bà quay trở lại vị trí này.

Đáng chú ý, bà Mai Thanh không rời khỏi doanh nghiệp hoàn toàn mà sẽ tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược trực thuộc HĐQT. Vị trí này cho phép bà tiếp tục tham gia định hướng chiến lược dài hạn cho REE.

So với nhiều doanh nghiệp gia đình khác trên sàn chứng khoán, REE được xem là trường hợp chuyển giao có sự chuẩn bị tương đối bài bản. Ông Nguyễn Ngọc Thái Bình không phải nhân sự “bất ngờ xuất hiện”, mà đã có gần 18 năm làm việc tại REE, từng đảm nhiệm vai trò Phó Tổng Giám đốc và tham gia HĐQT trước khi được trao quyền điều hành.

Tính đến cuối quý I/2026, tổng tài sản của REE đạt xấp xỉ 40.700 tỷ đồng, trong khi vốn hóa thị trường đạt khoảng 32.600 tỷ đồng. Quy mô ngày càng lớn khiến yêu cầu về quản trị doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn nhiều so với thời kỳ REE còn mang dáng dấp của một “công ty gia đình”.

AgriS: Cuộc chuyển giao thế hệ trong hệ sinh thái Thành Thành Công

Ngày 15/5, bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch HĐQT CTCP Thành Thành Công – Biên Hòa (AgriS, HoSE: SBT) đã đăng ký mua 42,76 triệu cổ phiếu SBT trong giai đoạn từ 20/5 đến 18/6/2026 nhằm gia tăng tỷ lệ sở hữu.

Số cổ phần này dự kiến được chuyển nhượng từ bà Huỳnh Bích Ngọc – mẹ của bà Ức My cùng Công ty cổ phần Đầu tư Thành Thành Công. Nếu giao dịch hoàn tất, tỷ lệ sở hữu của bà Đặng Huỳnh Ức My tại AgriS sẽ tăng từ 9,32% lên 13,93% vốn điều lệ, tương đương gần 129,3 triệu cổ phiếu.

Động thái gia tăng sở hữu được xem là một phần trong quá trình chuyển giao thế hệ lãnh đạo tại AgriS doanh nghiệp mang đậm dấu ấn gia đình trong hệ sinh thái Thành Thành Công.

Bà Đặng Huỳnh Ức My (Bên trái) cùng mẹ là Bà Huỳnh Bích Ngọc (Bên phải).

Bà Huỳnh Bích Ngọc là một trong những nhân vật đặt nền móng cho sự phát triển của Tập đoàn Thành Thành Công trong lĩnh vực nông nghiệp và mía đường, đồng thời được xem là gương mặt có ảnh hưởng lớn trong ngành đường Việt Nam.

Trước đó, vào tháng 7/2024, sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch HĐQT AgriS giai đoạn 2019–2024, bà Huỳnh Bích Ngọc đã chuyển giao vị trí này cho con gái là bà Đặng Huỳnh Ức My (sinh năm 1981).

Là thế hệ doanh nhân F2 của Tập đoàn Thành Thành Công, bà Đặng Huỳnh Ức My không phải gương mặt xa lạ với thị trường. Trước khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch HĐQT, bà đã tham gia sâu vào quá trình hoạch định chiến lược, triển khai các dự án chuyển đổi và mở rộng hoạt động kinh doanh của AgriS.

Việc tham gia điều hành trong nhiều năm trước đó được đánh giá là yếu tố giúp quá trình chuyển giao diễn ra tương đối ổn định, hạn chế xáo trộn trong hoạt động doanh nghiệp.

Sau chuyển giao, AgriS tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ doanh nghiệp sản xuất đường truyền thống sang mô hình doanh nghiệp nông nghiệp tích hợp, phát triển trên ba trụ cột AgTech, FoodTech và FinTech, vận hành theo mô hình “chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn” gắn với tiêu chuẩn ESG.

Quá trình chuyển đổi bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực. AgriS hiện duy trì khoảng 46% thị phần đường nội địa, sở hữu gần 80.000 ha vùng nguyên liệu và đã mở rộng sự hiện diện sản phẩm tới 76 quốc gia – tăng hơn ba lần so với 5 năm trước.

Trong niên độ 2024–2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 28.482 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 950 tỷ đồng, tăng khoảng 5% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy những tín hiệu ổn định trong giai đoạn đầu triển khai chiến lược phát triển mới.

Chuyển giao đầy sóng gió tại Xây dựng Hòa Bình

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chuyển giao thế hệ chưa bao giờ là bài toán dễ dàng. Câu chuyện tại REE và AgriS khiến nhiều nhà đầu tư nhớ lại trường hợp của Xây dựng Hòa Bình (HBC) một cuộc chuyển giao quyền lực từng diễn ra đầy căng thẳng và kéo dài đến phút chót giữa Chủ tịch Lê Viết Hải và con trai là ông Lê Viết Hiếu.

Những ngày cuối năm 2022 trở thành giai đoạn đặc biệt biến động với Hòa Bình. Ngày 14/12/2022, HĐQT doanh nghiệp ban hành nghị quyết chấp thuận đơn từ nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT của ông Lê Viết Hải.

Ông Lê Viết Hiếu (trái) cùng ông Lê Viết Hải (phải). Ảnh: HBC.

Trong đơn, ông Hải nêu rõ lý do rời vị trí nhằm đảm bảo tính pháp lý cho việc đề cử ông Lê Viết Hiếu giữ chức Tổng Giám đốc theo quy định của Luật Doanh nghiệp, nội dung dự kiến trình tại kỳ Đại hội đồng cổ đông gần nhất. Quyết định này được toàn bộ 8/8 thành viên HĐQT thông qua. Đồng thời, HĐQT cũng bầu ông Nguyễn Công Phú làm Chủ tịch HĐQT thay thế.

Khi đó, kế hoạch chuyển giao được thể hiện khá rõ: ông Lê Viết Hải lùi lại phía sau để trao quyền điều hành cho thế hệ kế tiếp.

Tuy nhiên, quá trình chuyển giao nhanh chóng gặp biến động. Những bất đồng nội bộ sau đó khiến kế hoạch đưa ông Lê Viết Hiếu lên vị trí Tổng Giám đốc đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Đến ngày 31/12/2022, Xây dựng Hòa Bình bất ngờ công bố hoãn thi hành các nội dung liên quan đến thay đổi nhân sự cấp cao.

Động thái “quay xe” này đồng nghĩa ông Lê Viết Hải tiếp tục giữ vị trí Chủ tịch HĐQT, trong khi ông Lê Viết Hiếu không thể trở thành Tổng Giám đốc như kế hoạch ban đầu.

Dấu hiệu căng thẳng nội bộ tại Hòa Bình càng bộc lộ rõ khi ngay ngày 1/1/2023, doanh nghiệp phát đi thông báo cho biết mọi thông tin, văn bản không được ban hành chính thức từ Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình và người đại diện pháp luật là ông Lê Viết Hải đều “không có giá trị”. Cuộc chuyển giao thế hệ tại Hòa Bình vì thế rơi vào bế tắc.

Đáng chú ý, hơn 3 năm sau biến cố này, chiếc ghế Tổng Giám đốc tại Hòa Bình vẫn đang bỏ trống. Ông Lê Viết Hải tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch HĐQT, còn ông Lê Viết Hiếu hiện là Phó Chủ tịch thường trực HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc thường trực công ty.

Quốc Cường Gia Lai: Chuyển giao trong giai đoạn nhiều sóng gió

Một trường hợp mang màu sắc rất khác là Quốc Cường Gia Lai (QCG). Năm 2024, bà Nguyễn Thị Như Loan – Tổng Giám đốc Quốc Cường Gia Lai bị khởi tố liên quan đến vụ án tại khu đất 39-39B Bến Vân Đồn.

Ngay sau đó, ông Nguyễn Quốc Cường (Cường Đô La) được bổ nhiệm giữ vị trí Tổng Giám đốc doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là ông Nguyễn Quốc Cường từng rời vai trò điều hành tại Quốc Cường Gia Lai từ nhiều năm trước. Trường hợp của Quốc Cường Gia Lai cho thấy không phải mọi cuộc chuyển giao tại doanh nghiệp gia đình Việt Nam đều diễn ra trong điều kiện thuận lợi. Nhiều sự thay đổi lãnh đạo thậm chí xảy ra giữa lúc doanh nghiệp đối mặt với khủng hoảng hoặc biến cố bất ngờ.

Ông Nguyễn Quốc Cường (biệt danh Cường Đô La)

Sau hai năm ông Nguyễn Quốc Cường trở lại nắm quyền điều hành, Quốc Cường Gia Lai vẫn đang chịu nhiều áp lực tài chính. Bên cạnh việc bà Nguyễn Thị Như Loan liên quan đến vụ kiện tụng tại khu đất 39-39B Bến Vân Đồn vụ việc mà doanh nghiệp đã phải tạm nộp 100 tỷ đồng để khắc phục hậu quả công ty vẫn còn khoản công nợ lớn liên quan dự án Phước Kiển.

Cụ thể, Quốc Cường Gia Lai hiện chưa hoàn tất nghĩa vụ thanh toán khoản nợ 2.882 tỷ đồng liên quan đến bà Trương Mỹ Lan để nhận lại dự án này.

Sự trở lại của Bùi Cao Nhật Quân và áp lực tại Novaland

Tại Novaland, thị trường thời gian gần đây cũng chứng kiến sự trở lại đáng chú ý của ông Bùi Cao Nhật Quân – con trai ông Bùi Thành Nhơn.

Sau nhiều năm khá kín tiếng trước truyền thông, ông Bùi Cao Nhật Quân được bầu làm Chủ tịch HĐQT Novaland nhiệm kỳ 2026–2031. Trong khi đó, ông Bùi Thành Nhơn chuyển sang đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược - ESG vừa được thành lập.

Ông Bùi Cao Nhật Quân (bên phải) – con trai ông Bùi Thành Nhơn (bên trái).

Việc ông Bùi Thành Nhơn rút khỏi HĐQT và chuyển giao vị trí cao nhất cho thế hệ kế tiếp diễn ra khá bất ngờ, khi trước đó thị trường không xuất hiện nhiều dấu hiệu báo trước. Sự chuyển giao này diễn ra trong bối cảnh Novaland vẫn đang ở giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, đồng thời phải xử lý hàng loạt vấn đề liên quan đến dòng tiền, nợ vay và tiến độ triển khai dự án.

Ông Bùi Cao Nhật Quân tiếp quản vị trí Chủ tịch HĐQT khi Novaland vẫn đang gánh khối nợ tài chính ngắn và dài hạn hơn 68.900 tỷ đồng. Trong đó, nợ ngắn hạn chiếm gần 47%, tương đương khoảng 32.284 tỷ đồng. Cơ cấu nợ bao gồm gần 29.900 tỷ đồng vay ngân hàng, 23.835 tỷ đồng nợ trái phiếu và hơn 15.000 tỷ đồng vay từ cá nhân cùng các bên thứ ba.

Từ 'bố Chủ tịch – con Tổng Giám đốc' đến chuyển giao hoàn toàn tại TNG

Ngoài các doanh nghiệp lớn, thị trường cũng nhiều lần nhắc đến mô hình “bố Chủ tịch – con Tổng Giám đốc” tại các doanh nghiệp niêm yết.

Chủ tịch TNG Nguyễn Văn Thời (trái) và Tổng giám đốc Nguyễn Đức Mạnh (phải). Ảnh: TNG.

Đầu năm 2025, Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại TNG từng bị xử phạt liên quan đến quy định quản trị doanh nghiệp khi ông Nguyễn Đức Mạnh – con trai Chủ tịch HĐQT Nguyễn Văn Thời được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc.

Sau quyết định xử phạt, TNG đã miễn nhiệm chức danh Tổng Giám đốc đối với ông Nguyễn Đức Mạnh. Sau đó, ông được bầu giữ vị trí Phó Chủ tịch thường trực HĐQT.

Hơn một năm sau, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, ông Nguyễn Văn Thời chính thức nộp đơn từ nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT với lý do tạo điều kiện cho lớp lãnh đạo trẻ tiếp quản và điều hành doanh nghiệp.

Cùng thời điểm, ông Nguyễn Đức Mạnh được bầu làm Chủ tịch HĐQT, chính thức tiếp quản vị trí cao nhất tại doanh nghiệp dệt may gần 50 năm tuổi này.

Tác giả: Tiểu Vy

Nguồn tin: vietnamfinance.vn