Cô, trò Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Thung Nai trong giờ học trên lớp. Ảnh: Đình Tuệ

Giải quyết nhiều “nút thắt”

Thông tư 15/2026 của Bộ GD&ĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học, THCS, THPT quy định, Hiệu trưởng làm không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp tại một đơn vị và không giới hạn số nhiệm kỳ của Phó Hiệu trưởng đánh dấu bước ngoặt lớn trong tư duy quản trị giáo dục.

Quy định này không đơn thuần là sự thay đổi về mặt nhân sự, mà còn là chiến lược nhằm khơi thông dòng chảy lãnh đạo, thúc đẩy sự sáng tạo và giải quyết những nút thắt tồn tại bấy lâu nay, đặc biệt tại các vùng sâu, xa, có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Nằm ở địa bàn vùng cao thuộc xã Mường Mô (tỉnh Lai Châu), ông Phạm Quốc Bảo – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nậm Chà cho rằng, trong quản trị trường học, vị trí hiệu trưởng có vai trò quyết định đến diện mạo và chất lượng giáo dục của nhà trường. Tuy nhiên, nếu một cá nhân giữ vị trí này quá lâu tại một đơn vị (trên 10 năm) dễ nảy sinh tâm lý thỏa mãn, ngại thay đổi.

Việc luân chuyển Hiệu trưởng sau hai nhiệm kỳ liên tiếp giúp đem đến “luồng sinh khí mới”. Một vị lãnh đạo mới thường đi kèm với những phương pháp quản lý mới và khát vọng khẳng định mình, từ đó thúc đẩy tập thể cùng thay đổi. Thời gian công tác quá lâu tại một nơi dễ dẫn đến tình trạng cục bộ, thiếu khách quan trong đánh giá nhân sự. Quy định mới là “bộ lọc” tự nhiên để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

“Khi sang đơn vị mới sẽ được trao đổi, học hỏi nhiều hơn; người có năng lực chuyên môn tốt sẽ được lan tỏa nhiều hơn, còn ai chưa thực sự giỏi sẽ cần nỗ lực hơn nữa để hoàn thiện mình. Đó là chưa kể, có những thầy cô làm cán bộ quản lý nhà ở xa trường, nếu không luân chuyển thì sẽ mãi không được về công tác trường gần nhà”, ông Phạm Quốc Bảo nhấn mạnh.

Từ thực tiễn quản lý, ông Nguyễn Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Thung Nai (xã Thung Nai, Phú Thọ) chia sẻ, điểm tinh tế của Thông tư 15/2026 của Bộ GD&ĐT nằm ở việc không giới hạn nhiệm kỳ của Phó Hiệu trưởng. Đây chính là chiếc “neo” giữ cho con tàu nhà trường không bị chao đảo khi có sự thay đổi vị trí thuyền trưởng.

Hiệu trưởng chịu trách nhiệm chính về chiến lược và đối ngoại, các Phó Hiệu trưởng thường bám sát chuyên môn và nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, hoàn cảnh của giáo viên tại địa phương. Việc họ có thể ở lại lâu dài giúp duy trì sự ổn định về nghiệp vụ. Khi một Hiệu trưởng mới từ nơi khác về, các Phó Hiệu trưởng kỳ cựu sẽ là “cuốn từ điển sống”, giúp lãnh đạo mới nhanh chóng hòa nhập và thấu hiểu văn hóa nhà trường.

Theo ông Doãn Văn Tuấn – Hiệu trưởng Trường THCS Giao Thủy (xã Giao Thủy, Ninh Bình), việc luân chuyển Hiệu trưởng sau hai nhiệm kỳ tạo cơ hội cho nhiều người được thử sức vị trí quản lý; hình thành lớp cán bộ kế cận đa dạng, có trải nghiệm ở nhiều môi trường. Cán bộ được rèn luyện qua nhiều trường thì kinh nghiệm phong phú hơn, dễ điều động, bố trí khi hệ thống cần.

Ban Giám hiệu Trường THPT Hoài Đức A (Hà Nội) trao thưởng học sinh xuất sắc. Ảnh: Đình Tuệ

Thách thức phải đối diện

Bên cạnh những thuận lợi, ông Doãn Văn Tuấn cho hay, chủ trương này cũng kéo theo bài toán cần giải quyết. Bởi, một chiến lược giáo dục thường cần thời gian dài để thấy được hiệu quả nhưng khi chưa kịp “chín” thì Hiệu trưởng đã phải chuyển nên dễ bị dở dang, thiếu chiều sâu. Nếu nhiệm kỳ ngắn, cán bộ dễ chạy theo thành tích ngắn hạn mà ít đầu tư các việc dài hơi như xây dựng đội ngũ, cải cách bền vững.

Ông Nguyễn Văn Hoài – Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Bát Đại Sơn (xã Cán Tỷ, Tuyên Quang) bày tỏ đồng tình với chủ trương này và cho biết, sau 10 năm thuyên chuyển là hợp lý vì khi thay đổi môi trường Hiệu trưởng sẽ làm việc tích cực và không bị ì.

Ở khu vực miền núi, giáo dục thường chịu thiệt thòi về tiếp cận công nghệ và phương pháp dạy học hiện đại. Việc luân chuyển các Hiệu trưởng có năng lực, tư duy đổi mới từ các vùng thuận lợi hơn (hoặc từ các trường trọng điểm trong tỉnh) về vùng khó khăn sẽ thu hẹp khoảng cách chất lượng giáo dục giữa các vùng miền; kích hoạt các nguồn lực xã hội hóa mà đôi khi những người cũ đã “cạn” ý tưởng khai thác.

“Tại điểm c, khoản 1, Điều 10 của Thông tư 15/2026 quy định một hướng mở, trường hợp Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng ở vùng sâu, xa, có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì do cấp có thẩm quyền bổ nhiệm xem xét quyết định. Việc này nên linh hoạt khi áp dụng để tạo sự ổn định”, ông Nguyễn Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Thung Nai nêu quan điểm.

Ông Nguyễn Trung Kiên – Hiệu trưởng Trường THPT Hoài Đức A (Hà Nội) cho biết, nếu Phó Hiệu trưởng ở quá lâu mà không có cơ chế phát triển nghề nghiệp rõ ràng thì vẫn có thể phát sinh trì trệ. Việc chỉ xoay vòng Hiệu trưởng mà không có chiến lược phát triển đội ngũ kế cận thì Phó Hiệu trưởng cũng khó “lớn” để đổi mới thật sự. Vì vậy, cần tạo khung hợp lý giữa ổn định và đổi mới; cần có cơ chế đánh giá cán bộ, luân chuyển, bồi dưỡng năng lực lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

Dưới góc độ chuyên gia, PGS.TS Trần Thu Hương - giảng viên đến từ Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, Quy định mới không chỉ tác động lên tầng lớp lãnh đạo mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý giáo viên. Việc xoay vòng vị trí Hiệu trưởng tạo ra một quy hoạch cán bộ động. Các giáo viên trẻ, có năng lực sẽ thấy được lộ trình phát triển rõ ràng hơn, không còn tình trạng “quy hoạch treo” do người cũ ngồi quá lâu.

Tác giả: Đình Tuệ

Nguồn tin: giaoducthoidai.vn