Những ngày giáp Tết, trung tâm xã Mường Xén (huyện Kỳ Sơn cũ), tỉnh Nghệ An đông lạ thường. Dọc các con đường dẫn vào chợ, từng xe tải, xe máy chở đào từ bản xa nối đuôi nhau đổ về. Trên thùng xe, những cành đào đá phủ rêu, dáng uốn lượn như rồng bay, phượng múa rung rinh trong gió lạnh cuối năm. Người bán, kẻ mua ngã giá rộn ràng giữa sương núi bảng lảng.

Ở miền Tây Nghệ An, đào đá không chỉ là hoa chơi Tết. Đó là "mỏ vàng" theo mùa.

Lội rừng tìm đào

Từ giữa tháng 11 âm lịch, anh Bùi Minh Hoàng (trú xã Mường Xén) đã cùng 3 người bạn gom tiền, chuẩn bị lương khô, cơm đùm rồi rủ nhau vào rừng. Mục tiêu của họ không phải săn thú, mà là "nhòm" những gốc đào đá thượng hạng trên các đỉnh núi cao.

"Đào càng ở cao, nhiều sương mù, thân càng phủ rêu dày, thế càng cổ kính thì càng có giá", anh Hoàng nói, tay vuốt nhẹ lớp rêu xanh mướt trên một cành đào vừa hạ sơn.

Đào càng ở cao, nhiều sương mù, thân càng phủ rêu dày, thế càng cổ kính thì càng có giá

Nghề săn đào đá ở miền núi Nghệ An đã có từ lâu, nhưng vài năm trở lại đây bỗng "nóng" hơn bao giờ hết. Người miền xuôi chuộng đào đá bởi vẻ hoang dã, tự nhiên, khác hẳn đào vườn. Một cành đẹp có thể bán từ vài triệu đến vài chục triệu đồng.

Để có được những cành đào ấy, nhóm của anh Hoàng phải đi bộ hàng chục cây số, băng qua những khu rừng heo hút. Có chuyến kéo dài cả tuần mới "đánh dấu" xong các cây ưng ý. Khi gặp vườn đào đẹp của người dân trên núi, họ thỏa thuận, đặt cọc tiền trước, đánh số từng gốc rồi chờ ngày cắt cành.

"Khó nhất là vận chuyển. Cành càng to, càng nhiều nụ thì càng phải giữ gìn. Chỉ cần trượt tay hay va vào đá là mất giá ngay", anh Hoàng kể.

Vắt rừng, muỗi núi, những con dốc dựng đứng… là chuyện thường. Nhưng đổi lại, mỗi mùa Tết, tổ của anh có thể thu về hàng trăm triệu đồng. Chia bình quân, mỗi người cũng "bỏ túi" vài chục triệu chỉ trong ít tuần cuối năm.

Anh Bùi Minh Hoàng (áo đen), một "thợ săn" đào đá đang chia sẻ những kinh nghiệm với PV Người Đưa Tin.

Ở các xã Mường Xén, Hữu Kiệm, Nậm Cắn, Quế Phong… không chỉ một mà có hàng chục tổ săn đào như vậy. Khi đào đá thành "đặc sản" ngày Tết, rừng núi cũng bước vào mùa làm ăn nhộn nhịp nhất năm.

"Mỗi người là một công ty đào đá"

Nếu những "thợ săn" phải lội rừng, ngủ lán để tìm đào thì một bộ phận khác lại chọn cách "lướt" đào ngay tại trung tâm xã.

Anh Trần Văn Hải, một chủ nhà nghỉ ở Mường Xén, mỗi dịp Tết lại giao việc kinh doanh cho vợ con, ra "chợ đào" đứng ngã giá.

Những ngày sát Tết Nguyên đán, đào đá được đưa về bày bán dày đặc dọc 2 bên đường QL7 đoạn qua xã Mường Xén. Rất đông kẻ bán - người mua đến ngắm nghía, giao dịch.

"Làm cái này vui mà cũng run. Lãi nhiều nhưng rủi ro cũng cao", anh Hải cười.

Khác với nhóm săn đào tận gốc, anh Hải không vào rừng. Anh chờ người dân từ các bản làng chở đào xuống rồi mua lại, sau đó bán cho thương lái hoặc khách chơi Tết. Mỗi người làm nghề lướt đào hoạt động độc lập, tự bỏ vốn, tự chịu lời lỗ. "Mỗi người là một công ty đào đá", anh ví von.

Chỉ tay vào cành đào thế "bông sen" tua tủa nụ, anh cho biết vừa mua lại với giá 6 triệu đồng từ một hộ dân ở Mường Lống. Nếu "gặp khách", cành này có thể bán 8–10 triệu đồng, thậm chí hơn.

"Có cành vừa mua 2 triệu, quay đi đã có người trả 10–15 triệu là chuyện bình thường", một tay buôn khác ở chợ đào Mường Xén tiết lộ. Theo họ, gặp khách mua làm quà biếu là "sướng" nhất. Nhóm khách này chuộng hàng độc, hàng khủng và ít khi mặc cả.

Giữa đại ngàn miền Tây Nghệ An, đào đá không chỉ nở hoa báo xuân, nó còn "nở" ra cơ hội mưu sinh.

Nhưng không phải cành nào cũng "trúng duyên". Có cành phải nằm lại vài ngày, thậm chí cả tuần. Với những lô hàng khó bán, người lướt đào phải dựng riêng từng khu, chăm sóc kỹ lưỡng, tưới nước, điều chỉnh ánh sáng để nụ bung đúng thời điểm.

Nghề này đòi hỏi con mắt tinh tường. Không phải cành nào cũng đẹp toàn diện: có cành đẹp vì thế, có cành đẹp vì hoa, có cành tán rộng, có cành nụ dày chi chít. Người bán phải biết không gian nhà khách ra sao, dựng ở phòng khách lớn hay căn nhà nhỏ, túi tiền thế nào để tư vấn phù hợp.

"Bán được một lần mà năm sau họ quay lại tìm mình mới là thành công", anh Hải nói. Với anh, chữ "tín" quyết định đường dài.

Chợ đào giữa sương núi

Những ngày cận Tết, trung tâm Mường Xén như khoác áo mới. Cành đào dựng ken kín vỉa hè, sắc hồng phớt nổi bật giữa màu xám lạnh của núi rừng. Tiếng mặc cả xen lẫn tiếng cười nói rộn ràng.

Có năm, hàng chục người cùng đứng lướt đào tại "chợ" này. Người có vốn lớn ôm cả lô, người ít vốn chọn vài cành vừa sức. Mỗi ngày, có người kiếm vài triệu, có người chạm mốc vài chục triệu đồng.

Tết đến gần cũng là lúc những "thợ săn" tất bật nhất. Họ chạy đôn chạy đáo giao đào cho khách, cho thương lái miền xuôi, cho du khách lên vùng cao sắm Tết. Những cành đào đá, sau hành trình dài từ đỉnh núi phủ sương, theo xe xuôi về phố thị, góp mặt trong những phòng khách ấm áp đêm giao thừa.

Mỗi độ Tết đến, mùa “hái lộc” của những thợ săn đào đá lại bắt đầu.

Chiều cuối năm, khi những chuyến xe cuối cùng chở đào rời Mường Xén, trên bãi đất trống chỉ còn lại vài cành chưa kịp bán. Sương núi buông xuống, phủ mờ sắc hồng còn sót lại.

Những “thợ săn” sau nhiều ngày tất bật bắt đầu thu dọn, chuẩn bị về nhà đón Tết. Trong túi họ là thành quả của cả tháng trời băng rừng, đứng chợ, tính toán từng thương vụ.

Giữa đại ngàn miền Tây Nghệ An, đào đá không chỉ nở hoa báo xuân. Nó còn "nở" ra cơ hội mưu sinh, biến những ngày cuối năm thành mùa "hái quả" của người dân vùng cao.

Ở nơi sương mù quấn đỉnh núi, Tết đến không chỉ mang theo hương đào, mà còn mang theo giấc mơ no ấm của những người biết nắm bắt mùa xuân.

Và khi sắc hồng nhuộm thắm núi rừng, mùa “hái lộc” của những thợ săn đào đá lại bắt đầu.

Tác giả: Loan Nguyễn – Hồ Phương

Nguồn tin: nguoiduatin.vn