Năm 2020, Lê Đăng Liêu, 41 tuổi; Lê Văn Hùng, 43 tuổi, cùng trú xã Thạch Hà và Bùi Đình Dũng, 38 tuổi, trú phường Thành Sen, góp vốn mua lại Công ty cổ phần Hathaco và toàn bộ thiết bị của Phòng thí nghiệm chuyên cơ học đất và kiểm định chất lượng công trình LAS-XD 909 với số tiền 900 triệu đồng. Hathaco được nhà chức trách cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động thí nghiệm chuyên ngành xây dựng, kèm theo danh mục các phép thử của phòng thí nghiệm để thực hiện các gói thầu thí nghiệm vật liệu xây dựng.

Công ty có 5 người, Liêu là giám đốc điều hành mọi hoạt động, trực tiếp đi hiện trường tổ chức thí nghiệm và kiểm tra kết quả đối với các thí nghiệm thuộc thẩm quyền. Hùng là Trưởng phòng thí nghiệm và Dũng là thí nghiệm viên phụ trách thực hiện các thí nghiệm, chịu trách nhiệm ở mảng này. Những người đứng đầu hưởng lợi nhuận theo kết quả sản xuất, kinh doanh hàng năm. Doanh nghiệp thuê hai nữ kế toán và thủ quỹ, trả lương tháng, phụ trách việc kê khai, quyết toán thuế, xuất hóa đơn, văn thư lưu trữ.

Theo nhà chức trách, thời gian đầu Hathaco nhận các gói thầu thí nghiệm đã thực hiện theo quy trình chuyên môn. Tuy nhiên, sau đó số lượng gói thầu ít, giá trị thí nghiệm thấp, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, họ bắt đầu nghĩ cách "làm dối".

Nghi can Liêu (góc trái) - Giám đốc Công ty cổ phần Hathaco, làm việc với cơ quan điều tra. Ảnh: Công an Hà Tĩnh

Năm 2024, Nguyễn Duy Mạnh - người hành nghề thí nghiệm vật liệu xây dựng trên địa bàn - đặt vấn đề "mượn" pháp nhân Công ty Hathaco và Phòng thí nghiệm LAS-XD 909 để hợp thức hóa các gói thầu do mình nhận. Liêu, Hùng, Dũng đồng ý, thống nhất đối với nhiều công trình không tiến hành lấy mẫu và làm thí nghiệm thực tế mà chỉ lập phiếu kết quả thí nghiệm trên máy tính, thể hiện các chỉ tiêu đạt yêu cầu để hoàn thiện hồ sơ cho nhà thầu. Tiền thu từ các hợp đồng được chia theo tỷ lệ 70% cho Mạnh, 30% về công ty.

Theo đó, Mạnh đóng vai trò trung gian, trực tiếp liên hệ với các nhà thầu đang thi công để nhận các gói thầu thí nghiệm vật liệu xây dựng. Sau khi nhận được danh mục yêu cầu thí nghiệm từ phía nhà thầu, Mạnh chuyển các thông tin như tên công trình, hạng mục, loại vật liệu, chỉ tiêu kỹ thuật, thời gian lấy mẫu... cho Hathaco.

Từ thông tin do Mạnh cung cấp, Dũng lập các phiếu kết quả thí nghiệm trên máy tính mà không tiến hành bất kỳ hoạt động lấy mẫu hay thí nghiệm thực tế nào. Khi tạo số liệu, Dũng dựa vào giới hạn tiêu chuẩn, khoảng chấp nhận của từng chỉ tiêu để đặt mức kết quả "đạt", sử dụng các hàm trong Excel nhằm sinh ra các giá trị không trùng lặp, có dạng "hợp lý" và phù hợp với định dạng của biểu mẫu kết quả thí nghiệm.

Quá trình đó Dũng còn thực hiện thủ đoạn liên kết số liệu theo chuỗi kỹ thuật, lập khống trước các kết quả vật liệu đầu vào, sau đó sử dụng các thông số này để tiếp tục lập các biểu mẫu ở bước sau như cấp phối, sản phẩm, hạng mục nghiệm thu, nhằm tạo ra sự tương quan và thống nhất giữa các kết quả thí nghiệm. Kết luận của nhà chức trách cho hay việc này giúp các phiếu kết quả nhìn bề ngoài thể hiện như số liệu phát sinh từ hoạt động thí nghiệm thực tế.

Cán bộ điều tra kiểm tra các tài liệu liên quan vụ án. Ảnh: Công an Hà Tĩnh

Sau khi hoàn thiện bản mềm, các phiếu kết quả được in ra, ký và đóng dấu để hợp thức hóa dưới hình thức tài liệu. Trong quá trình này, Hùng và Liêu cho phép sử dụng chữ ký mẫu của mình dưới dạng scan để gắn trực tiếp lên các phiếu kết quả.

Các hồ sơ sau đó được giao cho Mạnh, rồi từ đó chuyển tiếp đến các nhà thầu để đưa vào hồ sơ quản lý chất lượng công trình, phục vụ nghiệm thu, hoàn công và thanh quyết toán theo quy định.

Nhà chức trách cáo buộc, năm 2024-2025, Mạnh đã đứng ra liên hệ với nhiều nhà thầu để nhận hơn 30 gói thầu thí nghiệm vật liệu xây dựng dưới danh nghĩa Công ty cổ phần Hathaco/Phòng thí nghiệm LAS-XD 909. Với các công trình đã nhận, Mạnh không tổ chức lấy mẫu, niêm phong, thí nghiệm theo quy trình, mà chỉ nhận danh mục chỉ tiêu, sau đó chuyển giao cho Hathaco lập khống phiếu kết quả thí nghiệm nhằm thu lợi bất chính.

Trong năm 2024, các dự án đã thanh toán 53 triệu đồng, Mạnh được hưởng 60% (gần 32 triệu đồng). Liêu và Hùng mỗi người nhận 6 triệu đồng, riêng Dũng nhận 9 triệu đồng do là người trực tiếp lập hồ sơ.

Gần đây, qua kiểm tra một số dự án, cơ quan chức năng phát hiện dấu hiệu làm giả kết quả thí nghiệm vật liệu để hợp thức hồ sơ quản lý chất lượng, phục vụ nghiệm thu và thanh quyết toán nên lập chuyên án điều tra.

Đến nay, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố 15 người về tội Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, theo Điều 341 Bộ luật Hình sự. Ngoài Liêu, Hùng, Dũng và Mạnh còn có nhiều bị can là lãnh đạo doanh nghiệp, cán bộ kỹ thuật và các cá nhân tham gia giám sát công trình.

Một số nghi can khác tại cơ quan điều tra. Ảnh: Hùng Lê

Theo nhà chức trách, những người liên quan vụ án đã làm giả hàng nghìn phiếu kết quả thí nhiệm. Mỗi công trình, tùy vào quy mô, có thể lập khống từ hàng chục đến hàng trăm phiếu. Một số bị can là tư vấn giám sát khai biết kết quả thí nghiệm của Hathaco là không khách quan, song do nhận thức "công trình đang làm quy mô nhỏ nên chủ quan, cho rằng việc thí nghiệm có thực hiện hay không cũng không ảnh hưởng nhiều, đã ký xác nhận vào các biên bản lấy mẫu do công ty cấp".

Một cán bộ kỹ thuật khác thì khai chủ quan, nhận định một số vật liệu sử dụng tại công trình như xi măng, sắt thép có hồ sơ chứng nhận xuất xứ và chất lượng; các nguồn vật liệu như đất, cát, đá có nguồn gốc rõ ràng, được sử dụng phổ biến và đảm bảo chất lượng. Vì thế, dù biết các biên bản lấy mẫu trong hồ sơ thí nghiệm không phản ánh đúng việc thực hiện ngoài thực tế, nhưng vẫn ký vào tài liệu do lãnh đạo công ty chủ quản cấp để hoàn thiện hồ sơ thanh quyết toán dự án.

Cơ quan chức năng đánh giá, việc lập khống hồ sơ thí nghiệm vật liệu không chỉ nhằm trục lợi mà còn làm sai lệch quy trình quản lý chất lượng xây dựng, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với an toàn công trình. Các chỉ tiêu kỹ thuật không được kiểm chứng thực tế có thể dẫn đến việc sử dụng vật liệu không đạt chuẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến kết cấu và tuổi thọ dự án, gây hệ lụy lâu dài.

Vụ án đang điều tra mở rộng.

Tác giả: Đức Hùng

Nguồn tin: vnexpress.net